alles wat je moet weten over diabetes

HEALTH
Gepost op: 
12/11/2020
suikerziekte

Steeds meer mensen krijgen diabetes. Ook bij jongeren is er een grote stijging. Diabetes kan erfelijk zijn, maar ook een ongezonde voeding en ongezonde levensstijl verhogen de kans op diabetes of suikerziekte. Er zijn twee types diabetes: type 1 en type 2. Met een glucosemeter kan je thuis zelf je bloedsuikerniveau meten en opvolgen. Lees hier hoe je diabetes kan aanpakken.

wanneer ontstaat diabetes?

Je alvleesklier - ook bekend als pancreas - is een orgaan in de buurt van je maag. De pancreas maakt insuline aan in je bloed. Deze insuline zorgt ervoor dat je lichaamscellen glucose (suiker) opnemen en als energiebron gebruiken. Als je alvleesklier geen of te weinig insuline aanmaakt, blijft de suiker in je bloed. Als dat gebeurt heb je diabetes – of suikerziekte. Het kan ook zijn dat lichaamscellen resistent zijn aan de insuline die door de pancreas wordt aangemaakt. 

wat is diabetes type 1?

Diabetes type 1 komt vaak voor bij kinderen en volwassenen onder de veertig jaar. Al kan je het ook op latere leeftijd krijgen. De symptomen treden plots op. De oorzaak is een fout in je afweersysteem (auto-immuunziekte) waardoor je alvleesklier geen insuline meer aanmaakt. Hoe die fout ontstaat blijft onduidelijk. Wel is bewezen dat erfelijkheid een rol kan spelen. De meest opvallende symptomen zijn:

  • Je moet extreem veel drinken en plassen, ook ’s nachts.
  • Je hebt een droge mond.
  • Je zicht wordt wazig.
  • Je wordt chronisch vermoeid.
  • Je krijgt last van constipatie.
  • Je verliest gewicht, ook al eet je normaal.
  • Je krijgt last van jeuk, en eventuele wondjes genezen minder goed.

wat is diabetes type 2?

Diabetes type 2 treedt meestal op bij veertigplussers en krijgt daarom de naam ouderdomsdiabetes mee. Opvallend is dat type 2 in tegenstelling tot vroeger ook steeds meer bij jongere mensen voorkomt. In tegenstelling tot bij type 1 maakt je alvleesklier wel nog insuline aan. De hoeveelheid insuline is echter onvoldoende en/of je lichaam is minder gevoelig voor de werking ervan. Ook hier kan erfelijkheid een rol spelen. Gezond leven is zeker belangrijk: te weinig beweging en overgewicht verhogen mee de kans op diabetes type 2.

Bij type 2 treden de klachten geleidelijk op. De meeste symptomen komen overeen met diabetes type 1: chronische vermoeidheid, oogklachten, veel dorst en veel plassen, een droge mond, wondjes die minder snel genezen … Omdat de symptomen maar geleidelijk zichtbaar zijn of pas ernstig worden genomen wanneer de diabetes al verder gevorderd is, wordt diabetes type 2 vaak toevallig ontdekt bij een bloedafname. 

wat is zwangerschapsdiabetes?

Zwangere vrouwen kunnen tijdens de tweede helft van hun zwangerschap last krijgen van zwangerschapsdiabetes. Bij deze vorm van diabetes verhinderen de zwangerschapshormonen de werking van de insuline. Daardoor is er meer insuline nodig om dezelfde hoeveelheid suiker ter hoogte van de weefsels en cellen binnen te laten. Niet elke zwangere vrouw heeft hier last van: de pancreas reageert hier immers op door meer insuline te produceren. Maar soms kan de pancreas de toegenomen vraag naar insuline niet volgen. Bij die zwangerschappen wordt de suiker in het bloed niet meer vlot opgenomen en stapelt de suiker zich op.  Na de bevalling wordt de bloedsuikerwaarde meestal vanzelf terug normaal.

hoe gevaarlijk is diabetes?

Bij suikerziekte kunnen er ernstige verwikkelingen ontstaan. Die kunnen ook nog optreden als je al een hele tijd diabetes hebt. Voorbeelden zijn hart- en vaatziekten, nierproblemen, oogaandoeningen, aantasting van de zenuwen en tandvleesontstekingen (parodontitis en gingivitis).

  • Je voeten lopen extra gevaar. Diabetes tast je zenuwuiteinden aan. Daardoor kan het gevoel in je voeten verminderen of zelfs wegvallen.
  • Je voelt dan geen pijn meer aan je voeten, en merkt niet als je een wondje hebt of als je schoenen knellen.
  • Je krijgt bovendien sneller wondjes aan je voeten omdat je bloedvaten vernauwen. Daardoor zullen de wondjes aan je voeten ook minder snel genezen.
  • Zonder de juiste verzorging kan het weefsel in je voeten afsterven. In het slechtste geval leidt dit tot een volledige of gedeeltelijke amputatie van je voet.

Als je diabetes hebt, is het heel belangrijk dat je je voeten goed verzorgt. Bekijk elke dag je voeten en kijk of je geen wondjes hebt. Draag schoenen die niet knellen en vermijd uitstekende naden in het schoeisel. Loop niet op blote voeten of op kousen, want dan zijn je voeten onvoldoende beschermd tegen eventuele blessures en wondjes.

kan je genezen van diabetes?

Diabetes type 1 is niet te genezen. Je moet levenslang insuline spuiten om je bloedsuikerwaarden onder controle te houden. De kans op diabetes type 2 kan je verkleinen door een gezonde levensstijl. Bij een milde vorm van diabetes type 2 kunnen veranderingen in je levensstijl mogelijk ook bijdragen tot de behandeling van je diabetes. Ons advies: rook niet, zorg voor een goede nachtrust, vermijd stress en spanningen, eet gezond, beweeg veel … 

  • beweeg voldoende
    Je hoeft geen intensieve sporter te worden, maar je moet wel elke dag voldoende bewegen. Wandelen, fietsen, zwemmen of rustige activiteiten waardoor je in beweging bent helpen je al een heel eind op weg. Laat eens wat vaker de auto staan voor korte afstanden. Probeer per dag minstens een halfuur actief in beweging te zijn.
  • krachttraining of rustig fietsen
    Niet alle vormen van fysieke activiteit zorgen meteen voor een bloedsuikerdaling na de inspanning. Inspanningen zoals sprinten, gewichtheffen en krachttraining kunnen zelfs een bloedsuikerverhogend effect hebben omdat je lichaam als het ware ‘in het rood gaat’. Dergelijke inspanningen vereisen een intense spieractiviteit waarbij het lichaam energie produceert zonder de hulp van zuurstof. Meer rustige en continue inspanningen zoals wandelen, joggen en fietsen vereisen een minder intensieve spierwerking en zorgen meestal zowel tijdens als na het sporten voor een bloedsuikerdaling. 
  • eet evenwichtig en hou je gewicht op peil
    Koolhydraten en snelle suikers
    verhogen de aanwezigheid van glucose in je bloed. Door koolhydraten te minderen, neemt de kans op overgewicht af. Eet niet teveel tussendoortjes: vermijd frisdrank, koeken en snoep. Het tekort aan koolhydraten kan je compenseren door de juiste vetten en eiwitten te eten. Zoals Omega 3 vetzuren die je overvloedig vindt in vette vissoorten (zalm, haring, makreel, sardines) en in noten en avocado’s. 
  • Voorzichtigheid blijft sowieso geboden bij het aanpassen van je eetgewoontes. Bij het gebruik van insuline of medicatie die de insulineproductie stimuleert bestaat er bij een koolhydraatarm dieet een risico op hypoglycemie, een té lage bloedsuikerspiegel. Laat je – zeker bij het begin van je eventueel dieet – altijd begeleiden door een arts of diëtist. 

wanneer ga je best naar een dokter?

Bijna de helft van alle diabetespatiënten weet aanvankelijk niet dat ze suikerziekte hebben. Ze laten de eerste verschijnselen afwachtend passeren of schenken er onvoldoende aandacht aan. Nochtans is het slim om naar je lichaam te luisteren: als je rare dingen merkt, laat je die best zo snel mogelijk onderzoeken bij een arts. Bij een vermoeden van diabetes zal je arts je bloedsuikerspiegel controleren door een bloedafname of vingerprik.

  • Behoor je tot een risicogroep? Laat je best jaarlijks screenen op diabetes. Doe dit zeker als je ouder bent dan 65 en reeds eerder verhoogde bloedsuikerwaarden had. Ook vrouwen die zwangerschapsdiabetes hadden, laten zich best jaarlijks checken eens ze ouder zijn dan 65.
  • Ook als een van je ouders diabetes heeft, als je BMI hoger is dan 25, je buikomtrek groter is dan 88 cm (vrouw) of 102 cm (man) of als je in behandeling bent voor een hoge bloeddruk laat je best elk jaar de glucosewaarden in je bloed checken.

moet iedereen met diabetes insuline (laten) inspuiten?

Wie diabetes type 1 heeft moet een paar keer per dag insuline inspuiten, en dit hun hele leven lang.  Op die manier blijft hun bloedsuikerspiegel in balans.

Wie diabetes type 2 heeft hoeft meestal geen insuline in te spuiten. Het lichaam maakt die insuline immers nog steeds zelf aan, zij het in onvoldoende hoeveelheden. Type 2-patiënten kunnen wel tabletten innemen die de insulineproductie stimuleren of de hoeveelheid glucose in hun bloed helpen verlagen. Het medicijn metformine zorgt ervoor dat de insuline beter zijn werk kan doen. Nog andere geneesmiddelen hebben een effect op je nieren zodat je meer overtollige glucose uitplast. Vraag hier zeker raad over aan een arts of je Goed apotheker.

wat is een glucosemeter?

Met een glucosemeter meet je als diabetespatiënt zelf hoe het met de bloedsuikerspiegel is gesteld. Was altijd je handen vooraleer je een glucosemeter gebruikt. Zo voorkom je dat eventuele suikerresten aan je handen het meetresultaat beïnvloeden. Die suikerresten kunnen er al zijn omdat je bijvoorbeeld eerder die dag fruit hebt gegeten.

  • Een glucosemeter werkt met een prikpen en teststrips. Die strips zijn klein strookjes waarop je wat bloed aanbrengt.
  • Plaats een teststrip in het toestel.
  • Bevestig het naaldje in de pen.
  • Plaats de pen op je vingertop en prik.
  • Laat de kleine bloeddruppel op de teststrip vallen.
  • Komt er geen bloeddruppel? Masseer dan eerst je vinger een aantal seconden in de richting van je vingertop.
  • Binnen een paar seconden lees je op het display de waarde van je bloedsuikerspiegel af. 
  • Als de waarden te laag zijn, kan je een koolhydraatrijke snack eten om het suikergehalte in je bloed te laten stijgen. 
  • Als je waarden te hoog zijn, kan je even snelwerkende insuline inspuiten of een wandeling maken om je suikerniveau te laten dalen.

Vragen over diabetes, de juiste werking van een glucosemeter of een prikpen? Vraag advies aan je Goed apotheker of contacteer een Goed thuiszorgwinkel in je buurt.